Bladluizen verschijnen vaak plotseling op kamerplanten, rozen, groenteplanten en jonge scheuten. De kleine insecten voeden zich met plantensap en vermenigvuldigen zich snel, waardoor bladeren krullen of plakkerig worden door honingdauw. In de natuur worden bladluizen voortdurend gegeten door natuurlijke vijanden. Een van de opvallendste helpers daarbij is de gaasvlieg larve.
De volwassen gaasvlieg is een lichtgroen insect met grote transparante vleugels en goudkleurige ogen. Het volwassen dier leeft vooral van nectar, stuifmeel en honingdauw. De larven daarentegen zijn actieve roofdieren die grote aantallen bladluizen eten. Juist deze larven worden ingezet bij biologische plaagbestrijding.
Wanneer een gaasvlieg larve bladluis tegenkomt, grijpt hij deze met zijn sikkelvormige kaken en zuigt de inhoud leeg. Daardoor blijven vaak lege hulzen achter op bladeren. In tuinen en kassen kan één larve tientallen tot honderden bladluizen opruimen tijdens zijn ontwikkeling. Meer weten over het vroeg herkennen van een plaag? Lees dan ook hoe je bladluis in een vroeg stadium herkent.
Een gaasvlieg larve is het jonge stadium van een gaasvlieg, een groen insect met doorzichtige vleugels. De larven leven als roofdieren en eten kleine insecten zoals bladluizen. Daardoor worden ze vaak gebruikt bij biologische plaagbestrijding in tuin en kas.
Tijdens zijn ontwikkeling kan een larve enkele tientallen tot meer dan honderd bladluizen eten. Het exacte aantal hangt af van temperatuur, voedselbeschikbaarheid en de soort bladluis. In warme omstandigheden eten larven meestal meer.
Gaasvliegen en hun larven zijn niet schadelijk voor mensen of huisdieren. Ze steken niet en veroorzaken geen schade aan planten. Ze jagen uitsluitend op kleine insecten.
De larve is langwerpig, grijsbruin of beige en ongeveer een halve centimeter lang. Aan de voorkant zitten twee duidelijke kaken. Ze bewegen langzaam over bladeren op zoek naar bladluizen.
Ja, ze kunnen ook binnenshuis bladluizen eten. Vooral op kamerplanten met zachte scheuten vinden ze voldoende voedsel. Binnen is de werking vaak tijdelijk omdat volwassen gaasvliegen naar licht trekken. Meer tips vind je bij bladluis op kamerplanten.
Gaasvlieg larven eten bladluizen direct. Sluipwespen leggen hun eitjes in bladluizen waarna de larve zich in de bladluis ontwikkelt. Beide insecten zijn nuttige natuurlijke vijanden en worden vaak samen gebruikt bij biologische bestrijding.
De meeste soorten worden actief vanaf het voorjaar wanneer temperaturen stijgen. In tuinen met veel bloemen en schuilplekken blijven ze vaak de hele zomer aanwezig. Sommige soorten overwinteren zelfs als volwassen insect in schuurtjes of zolders.
De gaasvlieg larve is het tweede stadium in de levenscyclus van de gaasvlieg. Na het uitkomen uit het ei begint de larve direct te jagen op kleine insecten. Vooral bladluizen vormen een belangrijke voedselbron, maar ook tripslarven, wittevlieg en kleine rupsen kunnen worden gegeten.
Een opvallend kenmerk is het lichaam dat lijkt op een klein alligatorachtig diertje. De larve heeft zes poten en een langwerpige vorm waardoor hij gemakkelijk tussen bladluizen kan bewegen. De kaken functioneren als holle naalden waarmee het prooidier wordt doorboord en leeggezogen.
Een weinig bekend feit is dat sommige gaasvlieg larven zichzelf camoufleren met resten van hun prooi. Ze dragen stukjes bladluis, stof of plantenmateriaal op hun rug. Hierdoor vallen ze minder op voor roofdieren zoals mieren of kevers.
De jacht begint zodra de larve uit het ei kruipt. Met behulp van tastzintuigen op het lichaam zoekt hij actief naar bladluiskolonies. Zodra een bladluis wordt aangeraakt, grijpt de larve deze met zijn kaken vast.
De kaken injecteren spijsverteringssappen in de bladluis. Daarna wordt de inhoud opgezogen, waardoor de bladluis als een leeg omhulsel achterblijft. Dit proces duurt meestal maar enkele minuten.
Tijdens de groei vervelt de larve meerdere keren. In elke fase neemt de voedselbehoefte toe. Onder gunstige omstandigheden kan een gaasvlieg larve bladluis populaties opvallend snel verkleinen, vooral wanneer veel jonge bladluizen aanwezig zijn.
Een tweede minder bekend detail is dat larven soms ook bladluizen eten die al door andere roofinsecten zijn aangevallen. Ze ruimen daarmee prooiresten op die anders op het blad zouden blijven liggen.
Wie bladluizen op planten heeft, kan soms ook de eitjes van gaasvliegen ontdekken. Die zijn eenvoudig te herkennen omdat ze op dunne steeltjes staan. Elk eitje hangt als een klein wit bolletje boven het blad.
Deze steeltjes voorkomen dat pas uitgekomen larven elkaar direct opeten. Jonge larven zijn namelijk soms kannibalistisch wanneer voedsel schaars is. Door de afstand tussen de eitjes hebben ze meer kans om eerst bladluizen te vinden.
De larven zelf worden vaak over het hoofd gezien omdat ze klein en onopvallend zijn. Enkele kenmerken helpen bij herkenning:
Op bladeren waar veel bladluizen zitten, zijn soms meerdere larven tegelijk actief. Vooral op jonge scheuten van rozen, paprika, komkommer en bonen komen ze regelmatig voor.
In tuinen verschijnen gaasvliegen vaak vanzelf wanneer er voldoende voedsel en schuilplekken zijn. Bloeiende planten leveren nectar voor volwassen gaasvliegen, terwijl bladluizen voedsel bieden voor de larven. Tuinen met veel variatie trekken daarom vaker natuurlijke vijanden aan.
In kassen en binnensituaties kunnen gaasvlieg larven doelgericht worden ingezet. De larven worden op of nabij bladluiskolonies geplaatst zodat ze direct voedsel vinden. Dit werkt vooral goed bij beginnende aantastingen.
Binnen kan het gedrag van volwassen gaasvliegen iets anders zijn. Ze worden aangetrokken door licht en vliegen daarom soms naar ramen. Daardoor blijven populaties binnenshuis meestal kleiner dan buiten in de tuin.
Temperatuur speelt een belangrijke rol. Bij temperaturen tussen ongeveer 18 en 28 graden zijn larven het meest actief. In koelere omstandigheden eten ze minder en ontwikkelen ze langzamer.
In natuurlijke ecosystemen bestrijden meerdere insectensoorten tegelijk bladluizen. Gaasvlieg larven werken vaak naast lieveheersbeestjes, zweefvlieglarven en sluipwespen. Elk van deze insecten heeft een eigen manier van jagen.
Sluipwespen leggen hun eitjes in bladluizen, waarna de bladluis verandert in een zogenoemde mummie. Uit die mummie komt later een nieuwe sluipwesp tevoorschijn. Gaasvlieg larven eten bladluizen direct en verminderen zo snel de populatie.
Omdat deze natuurlijke vijanden verschillende stadia van bladluizen aanvallen, vullen ze elkaar aan. In een stabiel ecosysteem zorgt deze combinatie ervoor dat bladluizen zelden onbeperkt kunnen toenemen.
Hoewel gaasvlieg larven veel bladluizen eten, lossen ze niet elke aantasting volledig op. Wanneer planten al zwaar bedekt zijn met bladluizen kan het even duren voordat natuurlijke vijanden de populatie onder controle krijgen.
Ook de aanwezigheid van mieren kan invloed hebben. Mieren beschermen bladluizen omdat ze honingdauw verzamelen. Ze kunnen daardoor roofinsecten zoals gaasvlieg larven wegjagen.
Biologische bestrijding werkt het best wanneer vroeg wordt begonnen en wanneer meerdere natuurlijke vijanden aanwezig zijn. In tuinen waar biodiversiteit ruimte krijgt, ontstaan vaak vanzelf populaties van nuttige insecten.
Wie regelmatig planten controleert, ziet soms dat een kleine gaasvlieg larve tussen bladluizen rondloopt. Dat is meestal een teken dat de natuur al bezig is met het herstellen van balans op de plant.
